Τα διαζύγια αυξάνονται και οι γονείς οφείλουν να κρατήσουν την επικοινωνία σε ένα πολιτισμένο επίπεδο για την σωστή ανατροφή των παιδιών τους.
Σύμφωνα με τις τελευταία νομοθετικές ρυθμίσεις περί επιμέλειας, πολλά έχουν αλλάζει στα διαζύγια.
Ο έγκριτος δικηγόρος, Βασίλειος Μπακής, μας απαντά στις παρακάτω ερωτήσεις.
Όταν χωρίζει ένα ζευγάρι, τι ισχύει βάση νόμου, για την επιμέλεια των παιδιών;
Η επιμέλεια τέκνου συνιστά δικαίωμα και υποχρέωση αμφοτέρων των γονέων και ορίζεται ως το σύνολο των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων του γονέα σε σχέση με το τέκνο του.
Πιο συγκεκριμένα, η γονική μέριμνα συμπεριλαμβάνει: τη διοίκηση της περιουσίας του τέκνου, την επιμέλεια του τέκνου και την εκπροσώπηση του τέκνου σε οποιαδήποτε υπόθεση ή δικαιοπραξία αφορά το ίδιο ή την περιουσία του.
Δυνάμει του άρθρου 1512 ΑΚ, θεσπίζεται υποχρέωση συνεργασίας και σύμπραξης των γονέων σε όλες τις αποφάσεις και τις υλικές και νομικές ενέργειες που υπάγονται στις τρείς συνιστώσες της γονικής μέριμνας (επιμέλεια, διοίκηση περιουσίας, εκπροσώπηση τέκνου).
Επιπλέον, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1513 ΑΚ το οποίο εφαρμόζεται στις περιπτώσεις διαζυγίου ή κύρωσης γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, ή διακοπής της συμβίωσης οι δύο γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα.
Η διάταξη αυτή καθιερώνει την συνεπιμέλεια ως νόμιμο σύστημα άσκησης της γονικής μέριμνας μετά τον χωρισμό. Η ενάσκηση, επομένως, από κοινού και εξίσου της γονικής μέριμνας συγκροτεί πλέον τον κανόνα εκ του νόμου, καθώς προωθείται από τον νομοθέτη η συνεργασία των γονέων μετά το χωρισμό τους σε όλα τα ζητήματα που αφορούν την επιμέλεια του τέκνου και η συναινετική από κοινού και εξίσου άσκησή της προς το συμφέρον του τέκνου τους.
Πότε ο ένας γονέας έχει αποκλειστική επιμέλεια των παιδιών και τι σημαίνει αυτό;
Η αποκλειστική επιμέλεια του τέκνου ως θεσμός του Οικογενειακού Δικαίου ρυθμίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 1510 επ. του ισχύοντος Αστικού Κώδικα, όπως αυτές έχουν τροποποιηθεί με τον Ν. 4800/2021.
Η αποκλειστική επιμέλεια του τέκνου απονέμεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες αποδεικνύεται ότι η κοινή άσκηση της επιμέλειας ζημιώνει την ψυχική υγεία, την ομαλή ανάπτυξη της προσωπικότητας ή την ασφάλεια του τέκνου.
Ενδεικτικά αναφέρονται, περιπτώσεις όπως η ύπαρξη αντικειμενικής αδυναμίας άσκησης των καθηκόντων του ενός γονέα λόγω διαρκούς ανικανότητας, εξάρτησης από ναρκωτικά, λόγω σοβαρής ψυχικής νόσου, παραβατικής ή κακοποιητικής συμπεριφοράς, η κακή άσκηση και υπαίτια παράλειψη της άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας από τον δικαιούχο γονέα, η αδικαιολόγητη άρνηση καταβολής διατροφής του γονέα, η καταδίκη του γονέα για ενδοοικογενειακή βία ή για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας ή οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής κ.λπ.
Η διατροφή είναι μία νομική διαδικασία ή είναι υποχρέωση του γονέα για τις ανάγκες των παιδιών του;
Η διατροφή τέκνων συνιστά έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς του Οικογενειακού Δικαίου, καθώς αφορά την κάλυψη των αναγκών των τέκνων μετά τη διάσταση ή το διαζύγιο των γονέων. Στόχος του νομοθέτη είναι η διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού και η θέσπιση δίκαιων κανόνων για την συμμετοχή και των δύο γονέων στις οικονομικές υποχρεώσεις.
Δυνάμει των άρθρων 1485 επ. του Αστικού Κώδικα, οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν τα ανήλικα τέκνα τους, ανάλογα με τις δυνάμεις τους.
Ακόμη και στην περίπτωση που η επιμέλεια του τέκνου ασκείται από τον έναν γονέα, ο έτερος γονέας εξακολουθεί να έχει την υποχρέωση συμμετοχής στη διατροφή του τέκνου.
Τι γίνεται όταν ο γονέας δεν καταβάλλει το ποσό της διατροφής ή δεν είναι συνεπής με τη διαδικασία;
Στην διάταξη του άρθρου 1532 του Αστικού Κώδικα αναφέρονται, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, ορισμένες ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις κακής άσκησης της γονικής μέριμνας, μια εκ των οποίων είναι η αδικαιολόγητη άρνηση του γονέα για καταβολή της διατροφής.
Το Δικαστήριο μπορεί να αφαιρέσει από τον υπαίτιο γονέα την άσκηση της γονικής μέριμνας ή την επιμέλεια του ανήλικου παιδιού, ολικά ή μερικά και να την αναθέσει αποκλειστικά στον άλλο γονέα, καθώς επίσης και να διατάξει κάθε πρόσφορο μέτρο προς διασφάλιση του συμφέροντος του τέκνου.
Επιπροσθέτως, δυνάμει του άρθρου 358 του Ποινικού Κώδικα όποιος κακόβουλα παραβιάζει την υποχρέωση διατροφής που την επιβάλει σε αυτόν ο νόμος και έχει αναγνωριστεί, έστω προσωρινά, με εκτελεστό τίτλο, με τρόπο τέτοιο ώστε ο
δικαιούχος να υποστεί στερήσεις ή να αναγκαστεί να δεχτεί την βοήθεια άλλων, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή.
