Καθώς ο έφηβος μεγαλώνει, οι περιπτώσεις βραχύχρονης και μακρόχρονης πλήξης δεν είναι το ίδιο.
Η πλήξη που διαρκεί μια ημέρα ή και περισσότερο δημιουργεί δυσαρέσκεια η οποία όμως μπορεί να αντιμετωπιστεί μαθαίνοντας σε έναν έφηβο να υπομένει την δυσφορία, δημιουργώντας καινούργια ενδιαφέροντα με τα οποία μπορεί να καταπιαστεί.
Ωστόσο η μακρόχρονη πλήξη, η οποία μπορεί να διαρκεί ολόκληρες ημέρες ή και εβδομάδες, μπορεί να έχει μεγαλύτερες συναισθηματικές συνέπειες.
Με την πάροδο του χρόνου η πλήξη που προέρχεται από παρατεταμένη αίσθηση Εσωτερικού Κενού μπορεί να δημιουργήσει συναισθήματα ταραχής και άγχους, ενώ η πλήξη που προέρχεται από παρατεταμένη αίσθηση Εγκλωβισμού μπορεί να δημιουργήσει συναισθήματα αποξένωσης και θυμού. Και στις δύο περιπτώσεις η παρατεταμένη πλήξη δημιουργεί μεγάλο συναισθηματικό βάρος.
Είναι σημαντικό οι γονείς να μπορούν να αναγνωρίσουν και να ανταποκριθούν σε εκφράσεις που δείχνουν ότι η πλήξη γίνεται δυσβάσταχτη.
• Κούραση: «Κουράστηκα να κάνω πράγματα που δεν μου αρέσουν».
• Λήθαργος: «Δεν έχω ενέργεια για να κάνω το παραμικρό».
• Ταραχή: «Χρειάζομαι να κάνω κάτι».
• Απογοήτευση: «Δεν μπορώ να κάνω αυτό που θέλω».
• Άγχος: «Δεν ξέρω τι να κάνω».
• Μοναξιά: «Πλέον είμαι χωρίς αυτά που αγαπάω να κάνω».
• Θυμός: «Μισώ αυτά που πρέπει να κάνω».
• Θλίψη: «Μου λείπει το ότι παλιότερα υπήρχαν πράγματα που μου άρεσε να κάνω».
• Αβοηθησία – Απογοήτευση: «Δεν μπορώ να σκεφτώ τί υπάρχει που θα μπορούσα να κάνω».
• Απάθεια: «Δεν υπάρχει τίποτα που να με νοιάζει να κάνω».
• Κατάθλιψη: «Δεν υπάρχει λόγος να ασχοληθώ με το οτιδήποτε».
• Απόγνωση: «Πρέπει να βρω κάτι να ασχοληθώ».
Φαίνεται πως είναι βοηθητικό όταν οι γονείς δείχνουν και λένε στα παιδιά τους ότι οι ίδιοι λαμβάνουν πολύ σοβαρά αντίστοιχες με τις παραπάνω εκφράσεις πλήξης.
Ειδικά όταν βλέπουν ότι η πλήξη των παιδιών τους από παροδική δυσαρέσκεια περνά σε μια κατάσταση παρατεταμένης δυσφορίας, είναι σημαντικό να δείχνουν ότι θέλουν να ακούσουν και να μιλήσουν για το θέμα με τον έφηβο.
Ίσως μπορούν να πουν κάτι παρόμοιο με αυτό: «Αν ποτέ νιώσεις ότι βαριέσαι και δεν μπορείς να βρεις έναν καλό τρόπο για να νιώσεις καλύτερα, έλα να μιλήσουμε.
Η πλήξη μπορεί να έχει διαφορετικές μορφές και συνήθως το αίσθημα ότι βαριέσαι έρχεται μαζί με άλλα δυσάρεστα συναισθήματα. Ίσως μπορώ να σε βοηθήσω να καταλάβεις τι συμβαίνει και τι μπορείς να κάνεις».
Η πλήξη μπορεί να επηρεάσει τους νέους σε οποιοδήποτε στάδιο της εφηβείας, ενώ αφήνοντας την πλήξη ανεξέλεγκτη χωρίς κάποια ανακούφιση μπορεί οι έφηβοι να οδηγηθούν σε μια σειρά από ανησυχητικές επιλογές.
Για παράδειγμα ο «μικρός» έφηβος (9 έως 13), τώρα περισσότερο αδιάφορος για το διάβασμα απ’ ό,τι όταν ήταν παιδί, δηλώνει: «Αυτό είναι τόσο βαρετό. Καλύτερα να δω τηλεόραση!» (Έτσι η πλήξη οδηγεί στην επιλογή να «αποδράσει» μέσω της διασκέδασης).
Ή ένας νέος στη μέση εφηβεία (13 έως 15) που βγαίνει με συνομηλίκους οι οποίοι επίσης νιώθουν πλήξη, δηλώνει: «Αυτό είναι τόσο βαρετό. Ας κάνουμε μια βλακεία/κάτι τρελό!» (Έτσι η πλήξη οδηγεί σε πράξεις που ίσως ενέχουν κάποιον κίνδυνο αλλά μοιάζουν συναρπαστικές).
Ή στην ύστερη εφηβεία, ένας έφηβος που νιώθει ότι το πάρτι είναι βαρετό και χρειάζεται να ζωντανέψει δηλώνει: «Είναι τόσο βαρετά. Ας δούμε ποιος μπορεί να πιει γρηγορότερα!» (Έτσι η πλήξη μπορεί να οδηγήσει σε πειραματισμό με ουσίες).
Ή στην τελική φάση της εφηβείας όταν οι νέοι δοκιμάζουν συμπεριφορές ανεξαρτησίας (18 έως 23), ένας νέος, μη αντέχοντας το ότι η πρακτική που κάνει (ή η δοκιμαστική περίοδος μέχρι να τον προσλάβουν σε μια δουλειά) έχει υποχρεώσεις που μοιάζουν με αγγαρεία, δηλώνει: «Αυτό είναι τόσο βαρετό. Θα πάρω λίγα χρήματα από το ταμείο, κανείς δεν θα το καταλάβει!» (Έτσι η πλήξη οδηγεί σε παραβίαση κανόνων).
Η πλήξη, είτε προέρχεται από ένα αίσθημα Εσωτερικού Κενού είτε από αίσθηση Εγκλωβισμού, όταν επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί από απλή αδιαφορία και έλλειψη ενδιαφέροντος να εξελιχθεί σε μια οδυνηρή και δυσβάσταχτη κατάσταση.
Όσο περισσότερο διαρκεί τόσο αυξάνει ο κίνδυνος για παρορμητικές και συχνά προβληματικές επιλογές ανακούφισης της πλήξης (όπως οι διάφορες μορφές Απόδρασης, Ενθουσιασμού, Πειραματισμού με Ουσίες, ή ακόμα και Παραβίασης των Κανόνων που είδαμε στα παραπάνω παραδείγματα).
Συχνά η πλήξη και η προσπάθεια ανακούφισης της μπορεί να είναι ένας από τους παράγοντες πίσω από προβλήματα όπως, πειθαρχία στο σχολείο, σχολική αποτυχία, εγκατάλειψη σχολείου, παραβίαση νόμου, αναβλητικότητα, κατάθλιψη, χρήση ουσιών, αναζήτηση έντονων εμπειριών, ατυχήματα από απερισκεψία, ακόμα και κοινωνική βία.
Στην εφηβεία, όταν κανείς «μισεί» που δεν έχει τίποτα να κάνει ή «μισεί» αυτό που έχει να κάνεις, μπορεί να νιώσει ότι όλα επιτρέπονται προκειμένου να απαλλαγεί από την ανυπόφορη πλήξη.
Έτσι, όταν οι έφηβοι χρειάζεται να απολογηθούν σε γονείς, καθηγητές, αρχές κλπ για κάποια πράξη τους, συχνά μπορεί να δηλώσουν: «Εμείς απλά το κάναμε γιατί βαριόμαστε και θέλαμε να βρούμε να κάνουμε κάτι!».
Το ότι στιγμές πλήξης είναι φυσιολογικές και αναμενόμενες στην εφηβεία δεν σημαίνει ότι είναι και πάντοτε αποδεκτές.
Οι γονείς χρειάζεται να καταλάβουν ότι η πλήξη μπορεί να εκφράζει την οδυνηρή απώλεια παλαιών πηγών ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης, και ότι η αφηρημάδα και οι παρορμητικές επιλογές των εφήβων μπορεί να μεταφραστούν ως μανιώδεις προσπάθειες αντιμετώπισης της μονοτονίας και ανεύρεσης ενδιαφερόντων που θα διαρκέσουν.
Οι γονείς χρειάζεται να είναι εκεί, παρατηρώντας το κατά πόσο το παιδί τους έχει επαρκή ανοχή και την απαραίτητη επινοητικότητα για να διαχειριστεί με ασφάλεια αυτή την εμπειρία (της πλήξης) χωρίς να επιτρέπει να γίνεται συντριπτική και να το οδηγήσει σε λάθος δρόμους. Όταν αυτό συμβαίνει χρειάζεται να υπάρχουν συνέπειες, συζήτηση και καθοδήγηση.
*μη ξεχάσεις να κάνεις ένα Like στη σελίδα μας στο facebook juniorsclub.gr —>ΕΔΩ
