Λίγο πριν ξεκινήσει η νέα σχολική χρονιά, τα νήπια και τα πρωτάκια θα βιώσουν ίσως για πρώτη φορά (αν δεν έχουν πάει παιδικό σταθμό), το άγχος του αποχωρισμού, ενώ θα καταλάβουν ότι πλέον έχουν υποχρεώσεις (τα πρωτάκια) και ευθύνες.
Για την ομαλή μετάβαση μας εξηγεί τι πρέπει να κάνουμε, ο κος Σούρης Εμμανουήλ, Ψυχολόγος – Κοινωνικός Σύμβουλος, Υπ. Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών, Μεταπτυχιακή Ειδίκευση στη Δημόσια Υγεία, στην Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων σε Εξαρτήσεις και Νέες Τεχνολογίες.
Πώς αντιμετωπίζουν οι γονείς το άγχος του αποχωρισμού, όταν το παιδί πηγαίνει πρώτη φορά σχολείο;
Το άγχος αποχωρισμού είναι μια φυσιολογική, προσωρινή φάση στην ανάπτυξη του παιδιού. Χρειάζεται υπομονή και κατανόηση από τους γονείς.
Οι γονείς μπορούν να αντιμετωπίσουν το άγχος του αποχωρισμού στο σχολείο, προετοιμάζοντας το παιδί με επισκέψεις στο σχολείο, διατηρώντας σταθερά όρια κατά τον αποχωρισμό, επιβραβεύοντας τις προσπάθειες του παιδιού να αντιμετωπίσει το άγχος, και συζητώντας μαζί του το πρόγραμμα και την ώρα της επιστροφής τους, ενώ αν το άγχος είναι έντονο, μπορούν να συμβουλευτούν έναν ειδικό ψυχικής υγείας.
Ορισμένες κατευθύνσεις που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν οι γονείς για να αντιμετωπίσουν το «άγχος αποχωρισμού» είναι:
Κάντε την εμπειρία πιο οικεία για το παιδί, επισκεπτόμενοι το σχολείο και γνωρίζοντας τους μελλοντικούς συμμαθητές του πριν αρχίσει η σχολική χρονιά.
Ενημερώστε το παιδί για τη δομή της ημέρας και για το πότε θα επιστρέψετε, δίνοντας του προβλεψιμότητα.
Το παιδί αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα του γονέα. Μείνετε ήρεμοι, ακόμα κι αν το παιδί σας αντιδρά με κλάματα ή άρνηση.
Ενημερώστε το παιδί ότι, παρά την κατανόηση για το άγχος του, υπάρχουν κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται, και ότι η αποχώρηση είναι απαραίτητη.
Επαινέστε το παιδί για τις προσπάθειές του να αντιμετωπίσει το άγχος του. Με ένα χαμόγελο και μια αγκαλιά, διαβεβαιώστε το παιδί ότι όλα θα πάνε καλά, δίνοντάς του την αυτοπεποίθηση να γνωρίσει τη νέα εμπειρία του σχολείου.
Ο φόβος του παιδιού να αποχωρισθεί είναι αυθεντικός και θα εξαφανισθεί γρηγορότερα, εάν πάρουμε τα συναισθήματά του στα σοβαρά και το βοηθήσουμε να αισθανθεί και να πεισθεί πως το αγαπάμε και πως πάντα θα το προστατεύουμε, ό,τι και αν συμβεί.
Αν το παιδί νιώσει εμπιστοσύνη για τη δική μας προβλεψιμότητα, προσβασιμότητα και αγάπη τότε θα μπορεί να δημιουργεί ανάλογες σχέσεις εμπιστοσύνης και αργότερα στη ζωή.
Πώς προετοιμάζουν οι γονείς το παιδί για το σχολείο;
Το ξεκίνημα του σχολείου οδηγεί το παιδί σε μια καινούρια πραγματικότητα. Η πρώτη φορά στο σχολείο είναι μια δύσκολη εμπειρία τόσο για τους γονείς όσο και για τα παιδιά.
Ο φόβος του αγνώστου, ο αποχωρισμός από τους γονείς, η νέα κατάσταση, η συνειδητοποίηση του παιδιού ότι χάνει τα «πρωτεία», η απώλεια της αίσθησης της μοναδικότητας που είχε στο σπίτι, η γνώση ότι θα πρέπει να δουλέψει και να κουραστεί για να ενταχθεί σε μια νέα ομάδα.
Όλα αυτά αποτελούν για το παιδί πρακτικές και συναισθηματικές δυσκολίες, που σηματοδοτούν το πέρασμά του από το σπίτι στο σχολείο. Και ενώ «κάθε αρχή και δύσκολη», ο χρόνος προσαρμογής κάθε παιδιού στο σχολείο είναι διαφορετικός: από λίγες ώρες μέχρι λίγες εβδομάδες.
Για να βοηθήσουμε το παιδί μας να βρει τη θέση του και να εξοικειωθεί με το καινούργιο του περιβάλλον προσέχουμε τα εξής:
Η προσαρμογή στο σχολείο απαιτεί πρόγραμμα:
Αν μέχρι τώρα δεν υπήρχε, με την έναρξη του σχολείου χρειάζεται και στο σπίτι να μπει ένα πρόγραμμα για τα παιδιά. Το πρωινό ξύπνημα, οι ώρες μελέτης, ξεκούρασης-παιχνιδιού, τηλεόρασης-υπολογιστή και οπωσδήποτε ο ύπνος πρέπει να τηρούνται με αρκετή συνέπεια και αν χρειαστεί, αυστηρότητα.
Παρατηρούμε λίγο τους ρυθμούς του παιδιού και σε συνεννόηση με την δασκάλα, καθορίζουμε πόση ώρα πρέπει να αφιερώνει στη μελέτη. Παιδιά του νηπιαγωγείου και των πρώτων τάξεων του Δημοτικού
δεν νοείται να ασχολούνται επί τρεις και τέσσερις ώρες με τα μαθήματα, να έχουν τηλεόραση ή υπολογιστή στο δωμάτιο τους ή να πηγαίνουν για ύπνο στις 11 και στις 12!
Κρατάμε μία στάση που αποτρέπει την δημιουργία «μετώπων»:
Η σχέση που θα δημιουργήσει το παιδί με την δασκάλα του είναι πρωταρχικής σημασίας για να έχει καλή προσαρμογή στο σχολείο. Για αυτό τηρούμε ουδέτερη στάση.
Αν έχουμε αντιρρήσεις με τακτικές της δασκάλας είναι προτιμότερο να συγκρατηθούμε για να διαπιστώσουμε αν είναι πράγματι τόσο απαράδεκτες και σε αυτή την περίπτωση αναζητούμε την ίδια και συζητούμε μαζί της αντί να δείχνουμε στο παιδί τη δυσαρέσκεια ή ακόμη χειρότερα την αντιπάθειά μας για αυτήν.
Επίσης, αν το παιδί κάνει παράπονα για την δασκάλα ή γενικότερα το σχολείο, προσπαθούμε καταρχήν να το ακούσουμε
προσεκτικά χωρίς να πρέπει να πάρουμε θέση ή να δώσουμε λύση.
Το σχολείο είναι πρωτίστως υπόθεση του παιδιού και για αυτό πρέπει να το βοηθήσουμε να αναπτύξει αυτονομία:
Η προσωπικότητα του παιδιού παίζει σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή του σε νέα περιβάλλοντα.
Έτσι, το κάθε παιδί, αναλόγως της προσωπικότητάς του, αντιδρά με διαφορετικό τρόπο και προσαρμόζεται με διαφορετικό ρυθμό στο καινούργιο του σχολείο.
Έρευνες διαπιστώνουν ότι μέχρι και το 80% των παιδιών παρουσιάζουν δυσκολίες προσαρμογής κατά τον πρώτο μήνα φοίτησης στο σχολείο.
Ένα παιδί που κλαίει ή αρνείται να πάει σχολείο, πως αντιμετωπίζεται;
Για να αντιμετωπίσετε ένα παιδί που αρνείται να πάει σχολείο, ενθαρρύνετε την ανοιχτή επικοινωνία και ακούστε τις ανησυχίες του χωρίς κριτική.
Εφαρμόστε σταδιακή εισαγωγή στο σχολικό περιβάλλον και χρησιμοποιήστε θετική ενίσχυση, όπως λίστα επιβραβεύσεων.
Μην αλλάζετε τις καθημερινές ρουτίνες και συνεργαστείτε με το σχολείο. Αν η άρνηση είναι επίμονη, ζητήστε βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας.
Η επαγγελματική βοήθεια μπορεί να βοηθήσει στη διερεύνηση της φύσης του άγχους του παιδιού και στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησής του.
Βήματα που μπορούν να κάνουν οι γονείς:
Ενθαρρύνετε το παιδί να εκφράσει τα συναισθήματά του και τις σκέψεις του σε ένα ασφαλές και ήρεμο περιβάλλον.
Δείξτε στο παιδί ότι ενδιαφέρεστε πραγματικά για ό,τι αισθάνεται.
Οργανώστε επισκέψεις στο σχολείο, παίξτε με μικρά παιχνίδια συμβολίζοντας τη σχολική διαδικασία.
Επιβραβεύστε τις προσπάθειες του παιδιού να αντιμετωπίσει την άρνηση, δημιουργώντας μια λίστα με επιβραβεύσεις για τις μέρες που πηγαίνει σχολείο χωρίς προβλήματα.
Μην αλλάζετε τις καθημερινές ρουτίνες του παιδιού, ώστε να υπάρχει μια αίσθηση ασφάλειας.
Επικοινωνήστε με τους εκπαιδευτικούς για να συζητήσετε τι παρατηρούν στο παιδί και πώς μπορούν να συνεργαστούν.
