Χιλιάδες επισκέπτες βάζουν κάθε χρόνο στο πρόγραμμά τους μια επίσκεψη στην πολύχρωμη Παλιά Πόλη της Ξάνθης, αλλά και στη σύγχρονη, που είναι γεμάτη ζωντάνια.
Αμέτρητα είναι τα αξιοθέατα σε όλο τον νομό, με κορυφαία τα Στενά του Νέστου, τη λίμνη Βιστωνίδα, τα αρχαία Άβδηρα και τη Ροδόπη με το δάσος Χαϊντούς και τους καταρράκτες του Λειβαδίτη.
Η Παλιά Πόλη της Ξάνθης
Λιθόστρωτα σοκάκια και μικρές πλατείες. Σπίτια με νεοκλασική ή με οθωμανική αρχιτεκτονική. Σαχνισιά, περίτεχνα μπαλκόνια και κιγκλιδώματα, διακοσμητικά στοιχεία σε πορτοπαράθυρα και μπαλκόνια, κήποι με λουλούδια, πολύχρωμες τοιχοποιίες.
Εκκλησιαστικά μνημεία. Δεκάδες καφέ και μπαράκια, εστιατόρια, ταβέρνες. Και η οδός Ορφέως που βουίζει σαν κυψέλη καθώς φοιτητές, τουρίστες, οικογένειες, ζευγάρια και παρέες γεμίζουν τα τραπεζάκια καθημερινά.
Κτισμένος στους πρόποδες της Ροδόπης, λίγο πιο χαμηλά από τα υπολείμματα του τείχους της ακρόπολης της βυζαντινής πόλης της Ξάνθειας, ο παραδοσιακός οικισμός της Ξάνθης έχει κριθεί διατηρητέος και προστατεύεται από το 1976.
Είναι ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα της οικιστικής οργάνωση των Ελλήνων την εποχή της Ύστερης Οθωμανοκρατίας. Καθοριστικός παράγοντας στην εξέλιξή του ήταν οι πληθυσμιακές ομάδες που ήρθαν ως πρόσφυγες από τη βόρεια και την ανατολική Θράκη, τον Πόντο, την Ήπειρο, τη Μακεδονία, την Κρήτη, τη Μικρά Ασία και την πρώην ΕΣΣΔ, δημιουργώντας ένα πολύμορφο παζλ πολιτισμών.
Μια πολύχρωμη πόλη που αποτελεί υπαίθριο μουσείο αλλά διατηρεί τη ζωντάνια της και πρωτοστατεί στην καθημερινότητα της Ξάνθης.
Η αστική τάξη του 19ου αιώνα, λόγω του εμπορίου των καπνών, ανέπτυξε ισχυρούς δεσμούς με σημαντικές μητροπόλεις της ανατολικής Ευρώπης, όπως η Βουδαπέστη, η Κωνσταντινούπολη, η Οδησσός, η Βιέννη, η Τεργέστη.
Τα αισθητικά πρότυπα που απέκτησαν οι πλούσιοι Ξανθιώτες προς τα τέλη του αιώνα και από τις χώρες της κεντρικής Ευρώπης εκφράστηκαν στην αρχιτεκτονική των δημόσιων και ιδιωτικών αστικών οικοδομημάτων. Η επιρροή από την ιταλική αρχιτεκτονική, μάλιστα, υπήρξε ιδιαίτερα έντονη.
Τα περισσότερα κτίρια που βλέπουμε σήμερα κατασκευάστηκαν μετά από τους δυο μεγάλους καταστροφικούς σεισμούς του 1829 και του 1870. Ο δεύτερος, μάλιστα, κατέστρεψε τη Γενισέα κι έτσι το διοικητικό κέντρο μεταφέρθηκε από εκεί στην πόλη της Ξάνθης.
Η σιδηροδρομική σύνδεση Θεσσαλονίκης -Αλεξανδρούπολης το 1896 συνέτεινε στη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων καπνών και η πόλη ευημέρησε. Από τότε κατασκευάστηκαν εντός του εμπορικού κέντρου σχολεία, αρχοντικά σπίτια χριστιανών μαζί με εκκλησίες και παρεκκλήσια, χάνια, μεγάλα μουσουλμανικά σπίτια και τζαμιά, όπως και οι επιβλητικές καπναποθήκες.
Στοιχεία της μακεδονικής αρχιτεκτονικής, πρότυπα από τη Θράκη, το οθωμανικό στυλ και οι επιρροές από τη δυτική Ευρώπη ενσωματώθηκαν στο πολύμορφο σύνολο που αντικρίζουμε και σήμερα κατά τη διάρκεια των περιηγήσεών μας στις διάφορες γειτονιές.
Χαρακτηριστικά κτίρια και μουσεία
Από το 1984 μέχρι σήμερα 600 κτίρια της παλιάς πόλης έχουν χαρακτηριστεί ως διατηρητέα. Μεταξύ αυτών δύο ξεχωρίζουν. Το πρώτο είναι το Grand Maison -Οικία γέννησης του Μάνου Χατζηδάκι, το εντυπωσιακό κτίριο στην οδό Βενιζέλου 15 με την περίτεχνη πρόσοψη από κόκκινα τούβλα. Βρίσκεται απέναντι από τον ναό του Αγίου Βλασίου και έχει τις πόρτες του ανοιχτές κάθε μέρα για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης.
Κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, με νεοκλασικά και μπαρόκ στοιχεία, κατά παραγγελία του πάμπλουτου Εβραίου επιχειρηματία Isaac Daniel.
Όταν αργότερα μισθώθηκαν οι όροφοι, ο δεύτερος έγινε κατοικία του δικηγόρου Γιώργου Χατζηδάκι. Το 1925 εκεί γεννήθηκε και έζησε ως τα 7 του χρόνια ο Μάνος και τα μαθήματα πιάνου που έκανε με την Αρμένισσα δασκάλα Άννα Αλτουνιάν θεωρείται ότι συνετέλεσαν στην αρχική ανάδειξη της μουσικής του ιδιοφυίας.
Αποκατεστημένο πλήρως εξωτερικά και εσωτερικά βάσει των σχεδίων με τα οποία κτίστηκε, το μνημειώδες οικοδόμημα έχει πάρει την αρχική μορφή του η οποία εντυπωσιάζει -ειδικά όταν μπείτε μέσα και δείτε τις εξαιρετικές τοιχογραφίες και τις λαμπερές αναπαραστάσεις. Έχει μετατραπεί σε ένα ολοζώντανο κύτταρο πολιτισμού όπου φιλοξενούνται όλων των ειδών οι εκδηλώσεις.
Στρίβοντας από την οδό Ορφέως στην Αντίκα θα σταθείτε μπροστά στα εντυπωσιακά δίδυμα κτίρια των μεγαλοαστών αδερφών Κουγιουμτζόγλου, κτισμένα το 1860. Στεγάζουν το καταπληκτικό Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Ξάνθης, δημιούργημα της δραστήριας Φιλοπροόδου Ένωσης Ξάνθης. Διαθέτει μεγαλοπρεπείς αίθουσες με τοιχογραφίες Βαυαρών και Γερμανών καλλιτεχνών του 1880 που αναδεικνύουν το οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο των αρχικών του ιδιοκτητών και πολυτελή σαλόνια με πλήρη οικοσκευή, πιστά αντίγραφα εκείνων που υπήρχαν.
Τα εκθέματα είναι αμέτρητα -μεταξύ αυτών κασέλες, υφαντά, γεωργικά εργαλεία κάθε είδους, ασημικά, κοσμήματα, φορεσιές Σαρακτσάνων, Ποντίων και Θρακιωτών, τσεβρέδες κ.ά.
Κοντά στο Λαογραφικό μουσείο βρίσκεται η πλατεία όπου κυριαρχεί το μεγάλο κτίριο της Μητρόπολης του 1897 με τα νεοκλασικά χαρακτηριστικά και τα αετώματα. Εκεί βρίσκεται και ο ναός του Τιμίου Προδρόμου, για τον οποίο μαρτυρίες υπάρχουν από τον 16ο αιώνα.
Η τότε εκκλησία καταστράφηκε και η σημερινή, τρίκλιτη, τρισυπόστατη βασιλική, κτίστηκε το 1839. Με την πλατεία Μητροπόλεως συνορεύουν μερικά από τα πιο εμβληματικά νεοκλασικά οικήματα της παλιάς πόλης της Ξάνθης.
Στην οδό Ορφέως, σε ένα πολύ χαρακτηριστικό και πολυφωτογραφημένο σημείο μετά τα καφέ, βρίσκεται το κτίριο της Πινακοθήκης. Είναι από τα παλαιότερα της πόλης, χαρακτηριστικό δείγμα παραδοσιακής κατοικίας των μέσων του 19ου αιώνα, με μακεδονική αρχιτεκτονική. Εξωτερικά δεσπόζουν τα σαχνισιά του ορόφου και στο εσωτερικό υπάρχει πλούσιος ξυλόγλυπτος διάκοσμος.
Αξίζει να πάτε και στην οδό Μπότσαρη, καθώς στο νούμερο 46 υψώνεται το αλλοτινό κονάκι του Μουζαφέρ Μπέη, ένα από τα πιο παλιά κτίρια το οποίο σύμφωνα με τις πηγές, χρονολογείται στο 1848 και ανήκε σε μουσουλμάνο κτηματία της περιοχής. Έχει στοιχεία λαϊκής αρχιτεκτονικής της περιοχής, αποτελείται από ισόγειο και δύο ορόφους και σχηματίζει «Π».
Πολύ χαρακτηριστικό είναι το κτίριο του παλαιού δημαρχείου στην οδό Φιλίππου Αμοιρίδη, που κτίστηκε ή αγοράστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα από τον εβραϊκής καταγωγής καπνέμπορο Ααρών Μωυσή. Από το 1926 κατέληξε να πουληθεί στον Δήμο Ξάνθης και στέγασε το δημαρχείο μέχρι το 2013, οπότε μεταφέρθηκε στην κεντρική πλατεία της Ξάνθης. Το παλαιό κτίριο αποκαταστάθηκε και έγινε πολιτιστικός χώρος του Δήμου. Η εσωτερική του διακόσμηση με τις γύψινες διακοσμήσεις και τα σκαλιστά ταβάνια είναι εντυπωσιακή.
Οι καπναποθήκες της Ξάνθης
Αποτελούν ένα από τα καλύτερα σύνολα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής στη χώρα μας και έχουν συνδεθεί με την οικονομική ανάπτυξη της πόλης χάρη στην παραγωγή και εμπορία καπνού. Δημιουργήθηκαν στα τέλη του 19ου-αρχές 20ου αιώνα, στην περιοχή νοτιοανατολικά της Παλιάς Πόλης όπου υπήρχαν κάμποι.
Αποτέλεσαν μια διακριτή συνοικία, διαχωρισμένη από αυτήν του εμπορικού κέντρου και των αστών. Κοντά τους υπήρχαν οδικοί και σιδηροδρομικοί άξονες για τη μεταφορά των καπνών.
Οι πρώτες καπναποθήκες κτίστηκαν μετά το 1860, ήταν μονώροφες και είχαν τετράριχτες στέγες. Προς το τέλος του 19ου αιώνα έγιναν πολύ μεγαλύτερες και ψηλότερες, με ημικυκλικά ή τριγωνικά αετώματα στις δίριχτες, πλέον, στέγες.
Μεγάλα παράθυρα επέτρεπαν στο εσωτερικό να φωτίζεται και να αερίζεται. Οι καπναποθήκες συμβόλιζαν τον κύρος των ιδιοκτητών τους. Συνδύαζαν παραδοσιακά στοιχεία με την αρχιτεκτονική των κτιρίων που κατασκευάστηκαν μετά τη βιομηχανική επανάσταση στην Αγγλία και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
Είχαν επίσης επιρροές από το ρεύμα του νεοκλασικισμού και του νεορομαντισμού.
Η σύγχρονη πόλη της Ξάνθης
ο Πανεπιστήμιο τροφοδοτεί την πόλη με τη ζωντάνια των νέων ανθρώπων που ζουν, σπουδάζουν και διασκεδάζουν εκεί. Υπάρχουν πολλά καταστήματα, καφέ και πολύ καλά εστιατόρια όπου θα απολαύσετε παραδοσιακές θρακιώτικες γεύσεις, αλλά και σύγχρονη κουζίνα.
Στα παλιά και ιστορικά ζαχαροπλαστεία θα αγοράσετε τις περίφημες καριόκες και γλυκά ταψιού. Τα all day restaurants-bars είναι γεμάτα όλη την ημέρα και το βράδυ γίνεται το αδιαχώρητο. Το επίκεντρο της σύγχρονης πόλης είναι η μεγάλη πλατεία Δημοκρατίας που σχεδιάστηκε αρχικά το 1870 και έχει υποστεί παρεμβάσεις αρκετές φορές.
Έμβλημά της είναι ο πύργος-ρολόι που κατασκευάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1880. Το Παζάρι της Ξάνθης είναι γνωστό στη βόρεια Ελλάδα και η ιστορία του έχει ρίζες στην οθωμανική περίοδο. Διοργανώνεται Σάββατο και περιλαμβάνει δεκάδες πάγκους με όλων των ειδών τα εμπορεύματα.
Ένας ωραίος χώρος αναψυχής είναι το Λιμνίο, ένα θεματικό πάρκο που απλώνεται σε 11 στρέμματα, διαθέτει ποδηλατόδρομο και διάφορα μονοπάτια.
Η περιοχή των καπναποθηκών βρίσκεται κοντά στην πλατεία Ελευθερίας, μεταξύ των οδών Δημοκρίτου, Μιχαήλ Καραολή, Ελπίδος, Μπροκούμη, Γεωργίου Κονδύλη, Ναυαρίνου, Έλλης και Λευκίππου. Εκεί λειτουργεί το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, σημαντικό παράδειγμα επανάχρησης των εμβληματικών αυτών βιομηχανικών μνημείων.
Ιδρύθηκε το 1998 με πρωτοβουλία της Βιργινίας Τσουδερού και αποτελεί έναν μη κυβερνητικό και μη κερδοσκοπικό φορέα που δραστηριοποιείται στο χώρο του πολιτισμού και της εκπαίδευσης. Έχει αναλάβει την αναστήλωση και διαχείριση βιομηχανικών διατηρητέων μνημείων και μεταξύ των στόχων του είναι η διάδοση της πολιτισμικής μνήμης και των τοπικών παραδόσεων και του πολιτισμού σε όλη τη Θράκη.
Φιλοξενείται σε δύο μεγάλες καπναποθήκες -μάλιστα η μια από αυτές, η επιβλητική καπναποθήκη «Π», ήταν η πρώην Καπναποθήκη Οθωμανικού Μονοπωλίου «Ρεζή» που χρονολογείται από τα τέλη του 19ου αιώνα. Διοργανώνονται εκθέσεις, διαλέξεις, συναυλίες, σεμινάρια κ.ά.
Οι μονές Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας και Καλαμιώτισσας
Η μονή της Αρχαγγελιώτισσας είναι κτισμένη επάνω από τη συνοικία Σαμακώβ η οποία χωρίζεται από την υπόλοιπη Ξάνθη μέσω του ποταμού Κόσυνθου.
Η μορφή που έχει σήμερα χρονολογείται από το 1840. Το ανδρικό μοναστήρι πήρε το όνομά του από την θαυματουργή, όπως θεωρείται, εικόνα που απεικονίζει τη Θεοτόκο πλαισιωμένη από τους Αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ. Φιλοξενεί το εκκλησιαστικό μουσείο της Μητρόπολης Ξάνθης.
Στα βορειοδυτικά της βρίσκεται το γυναικείο μοναστήρι της Παναγίας Καλαμιώτισσας, ή Καλαμούς, η οποία -κατά πάσα πιθανότητα- ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα. Ονομάστηκε έτσι λόγω της εφέστιας εικόνας της Παναγίας που ανακαλύφθηκε σε καλαμιώνα στις όχθες του Κόσυνθου.
*μη ξεχάσεις να κάνεις ένα Like στη σελίδα μας στο facebook juniorsclub.gr —>ΕΔΩ
